Nadir elementlerde Ar-Ge ve işbirliği şart

Akademisyen Prof. Dr. Etem Karakaya, Türkiye’nin nadir elementlerde teknoloji altyapısının Çin’e karşı ‘yetersiz’ olduğunu belirtti. Karakaya, Türkiye’nin Ar-Ge’ye ve işbirliğine ihtiyaç duyduğunu söyledi.

İktidar, Eskişehir Beylikova’daki nadir toprak elementleri (NTE) rezerviyle ilgili endüstriyel tesisin bu yıl devreye alınacağını açıklarken akademisyenler, Türkiye’nin NTE üretiminde araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ve işbirliğine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden Prof. Dr. Etem Karakaya, Türkiye’nin nadir toprak elementlerindeki değer zincirine girebilmesi için yüksek maliyetli teknoloji transferi, büyük ölçekli finansman ve küresel pazarlara erişim gibi yapısal engelleri aşması gerektiğini vurguladı.

ABD, KANADA, İSVİÇRE ADAY

Akademisyen Karakaya, “Türkiye için asıl sınav, yüksek katma değerli üretimi, çevresel sürdürülebilirlik ile birlikte tasarlayan bir NTE stratejisi kurabilmek olacak” yorumunu yaptı. Rezerv büyüklüğünün tek başına stratejik güç getirmediğini vurgulayan Karakaya, nadir elementlerin madencilik aşamasındaki küresel pazar değerinin geçen yıl itibarıyla yalnızca 600-800 milyon dolar seviyesinde olmasına karşın NTE temelleri nihai ürünlerin değerinin 40 milyar doları aştığını kaydetti.

Etem Karakaya, “NTE’de asıl stratejik önem taşıyan aşama elementlerin nihai teknolojik ürünlere dönüştürülmesi olacak. Bu hedeflerin başarıyla hayata geçirilmesi ise birçok yapısal engel nedeniyle kolay görünmüyor” ifadesini kullandı.  Karakaya, Türkiye’nin NTE’de teknolojik altyapısının Çin’e karşı ‘yetersiz’ olduğuna dikkat çekerek Ankara’nın; ABD, Kanada, İsviçre gibi ülkelerle işbirliği görüşmeleri yaptığını yazdı. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, geçen yılki Beyaz Saray ziyaretinde NTE’ler de gündeme gelmişti.

‘Rezerv büyüklüğü en fazla 14 milyon ton’

Eskişehir’deki nadir element rezervinin büyüklüğü tartışma konusu olmaya devam ediyor. AKP, 694 milyon tonla dünyanın en büyük ikinci NTE rezervinin Beylikova’da keşfedildiğini vurgularken, akademi dünyası bu açıklamalara mesafeli yaklaşıyor. Etem Karakaya, Beylikova’daki rezervin büyüklüğü ve niteliğinin henüz net olmadığını kaydederek “ Akademik çalışmalar Türkiye’deki yatakların yüzde 0.2’si ile yüzde 2’sinin nadir toprak oksitlerinden oluşmasının muhtemel olduğunu gösteriyor. Bu ise 1.4 milyon ile 14 milyon ton arası NTE rezervi anlamına geliyor” diye konuştu.

Sözcü