Türkiye'nin yolsuzluk sıralamasındaki rakipleri: Cibuti Nijer Özbekistan ve Moğolistan

Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün yayımladığı 2025 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi (CPI), Türkiye’nin yolsuzluk algısındaki gerilemeyi ortaya koydu.

Türkiye 17 basamak birden düşerek en sert gerileyen ülkeler arasına girerken rakipleri de dikkat çekti.

TÜRKİYE'NİN YOLSUZLUK SIRALAMASINDAKİ RAKİPLERİ: CİBUTİ, NİJER VE MOĞOLİSTAN

DW Türkçe’den Pelin Ünker’in derlediği verilere göre Türkiye, 182 ülkeyi kamu sektöründeki yolsuzluk algısına göre sıralayan endekste, 31 puan alarak 124’üncü sırada yer aldı. Türkiye, bir önceki yıl açıklanan 2024 endeksinde 34 puanla 107’nci sıradaydı. Türkiye, böylece son bir yılda 3 puan kaybederek 17 basamak geriledi.

Endekste Türkiye ile aynı puanı alan ülkeler Cibuti, Moğolistan, Nijer ve Özbekistan oldu.

CPI’da ülkeler 0 ile 100 arasında puanlanıyor; 0 puan yolsuzluğun çok yoğun olduğu, 100 puan ise yolsuzluktan arınmış bir kamu sektörünü ifade ediyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü raporunda, 2012 yılından bu yana 50 ülkede kayda değer bir gerileme yaşandığına dikkat çekildi. Rapora göre en sert düşüşlerin görüldüğü ülkeler arasında Türkiye 31 puanla ilk sıralarda yer alırken, Macaristan 40 puan, Nikaragua ise 14 puan aldı. Raporda, bu tablonun demokratik gerileme, çatışmalar, kurumsal kırılganlık ve yerleşik patronaj ağlarının beslediği, bütünlüğü korumaya yönelik mekanizmalarda on yıla yayılan yapısal bir zayıflamaya işaret ettiği belirtildi. Bu gerilemelerin keskin ve kalıcı olduğu, yolsuzluğun siyasal ve idari yapılara derin biçimde yerleşmesi nedeniyle tersine çevrilmesinin son derece zor olduğu vurgulandı.

KIRILMA 2013'TE BAŞLADI

Geçmiş endeks verileri incelendiğinde, Türkiye’nin 2013 yılında 50 puan ile en yüksek seviyesine ulaştığı görülüyor. Bu tarihten sonra başlayan düşüşle birlikte Türkiye, 2025’te aldığı 31 puanla 2013 seviyesinin 19 puan altında kaldı. Türkiye’nin puanı 2014’te 45, 2015’te 42, 2016’da 41’e gerilerken, son 10 yılda toplam 10 puanlık bir düşüş yaşandı. Türkiye 2020’de 40, 2021’de 38, 2022’de 36, 2023 ve 2024’te ise 34 puan aldı.

2024 endeksinde Türkiye’nin puanı değişmemesine rağmen sıralamasının yükselmesi, kendisinden önce yer alan bazı ülkelerin puan kaybetmesinden kaynaklanmıştı. Ancak 2025 endeksinde Mısır hariç bu ülkelerin tamamının puanlarını artırarak yeniden Türkiye’nin önüne geçtiği ya da Türkiye ile aynı puanı aldığı belirtildi.

DEMOKRASİYLE YÖNETİLENLERDEKİ GERİLEME DİKKAT ÇEKTİ

Uluslararası Şeffaflık Örgütü’ne göre, yolsuzlukla mücadelede genellikle daha güçlü kabul edilen demokrasilerde de kaygı verici bir gerileme yaşanıyor. Bu eğilimin ABD, Kanada ve Yeni Zelanda’dan Birleşik Krallık, Fransa ve İsveç başta olmak üzere Avrupa’nın farklı bölgelerine kadar uzandığı kaydedildi.

Endeks sonuçlarına göre ABD, bugüne kadarki en düşük puanına gerileyerek düşüşünü sürdürdü. Raporda, ABD’de siyasi iklimin uzun süredir bozulduğuna dikkat çekilirken, son verilerin ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden sonra yaşanan gelişmeleri tam olarak yansıtmadığı değerlendirmesi yapıldı.

Raporda ayrıca, Yurtdışı Yolsuzluk Faaliyetleri Kanunu’nun (FCPA) uygulanmasının geçici olarak durdurulmasının ve yaptırım gücünün zayıflatılmasının, yolsuzluğa göz yumulduğu yönünde bir algı oluşturduğuna işaret edildi.

TEMİZ ÜLKE BİR ELİN PARMAKLARI KADAR KALDI

2025 endeksine göre, bir dönem “temiz yönetimin ölçütü” kabul edilen 80 puanın üzerinde kalan ülke sayısının on yıl önce 12 iken bu yıl 5’e düştüğü belirtildi. İlk sıralarda Danimarka, Finlandiya, Singapur, Yeni Zelanda ve Norveç yer aldı. Raporda, CPI’da yüksek puan almanın yolsuzluğun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediği, bazı üst sıralardaki ülkelerin sınır ötesi finansal akışları kolaylaştırarak başka ülkelerdeki yolsuzluğu dolaylı biçimde beslediği vurgulandı.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü Yönetim Kurulu Başkanı François Valerian, DW’ye yaptığı açıklamada, bazı hükümetlerin yolsuzlukla mücadeleyi artık bir öncelik olarak görmediğini belirterek, bu alanda yapılması gerekenlerin tamamlandığı yönünde bir yanılgı oluştuğunu ifade etti. Rapora göre son endeks, dünyanın büyük bölümünde yolsuzluğun hâlâ ciddi ve yaygın bir sorun olmaya devam ettiğini ortaya koydu.