‘Pembe Tablo’dan sert frene geçti

Hedefin yaklaşık 6 katına çıkan enflasyon sonrası TCMB 19’uncu kez hükümete mektup yazarken dezenflasyon’ söylemleri ile sunulan pembe tablo çöktü. Merkez, sıkılaşmanın süreceği mesajını verdi.

Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılı enflasyonunun hedefin belirgin şekilde üzerinde gerçekleşmesi üzerine hükümete bir kez daha açık mektup gönderdi. Böylece 2002’den bu yana enflasyon hedefinin yalnızca 6 kez tutturulabildiği Türkiye’de, hedeflerin aşıldığı yıllar için gönderilen mektup sayısı19’a ulaştı. 2025 yılı için yüzde 5 olarak belirlenen enflasyon, yüzde 30.89 ile belirsizlik aralığının oldukça üzerine çıktı. Nitekim mektupta, enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması halinde para politikasının yeniden sıkılaştırılacağı, kredi ve mevduat piyasalarında öngörü dışı gelişmeler yaşanması durumunda ise ilave makroihtiyati adımların devreye alınacağı ifade edildi.

Kur geçişkenliğinin sınırlı kaldığı, talep koşullarının dezenflasyonist olduğu ve mali disiplinin sürece katkı verdiği vurgulansa da enflasyonun hedefin yaklaşık 6 katına ulaşmış olması bu açıklamaların yeterliliğini tartışmalı hale getiriyor.

DIŞARIDA BAŞARI ANLATILIYOR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Haziran 2024’te ‘dezenflasyon süreci başladı’ açıklamasının ardından enflasyonda zirveden dönüş yaşanmıştı. ‘Pembe tablo’ hikayeleri ile enflasyon hâlâ hedefin katbekat üzerindeyken faiz indirimlerine başladı. Nitekim ABD ve İsrail’in İran’da başlattığı savaş, faiz indirimelerini durdurdu, faiz artışlarını yeniden masaya koydu. Bununla birlikte Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay’ın yurt dışında Türkiye’yi ‘enflasyonla mücadele dersi’ olarak anlatması da dikkat çekti. Cevdet Akçay, Chicago Üniversitesi’nde ‘Gelişmekte Olan Bir Ekonomide Enflasyonla Mücadele: Türkiye’den dersler’  başlıklı sunumuyla misafir olarak ders verdiği duyuruldu.

İçeride süren yüksek enflasyon ve dalgalı para politikasına karşın ekonomi yönetimi dışarıda bir ‘başarı illüzyonunu’ yaratsa da Merkez Bankası’nın 19. kez hükümete mektup yazmak zorunda kalması bu illüzyonun
en somut göstergesi oldu.

Merkez Bankası Kanunu’nun 42’nci maddesi gereği kaleme alınan mektupta, sapmanın nedenleri arasında arz yönlü şoklar, gıda fiyatlarındaki oynaklık, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve enflasyon beklentilerinin hedeflerle tam uyumlu olmaması gösterildi.

Enflasyon ile hedef arasındaki bağ koptu 

Türkiye’de enflasyon uzun süre hedefin yaklaşık iki katı seviyelerinde seyrederken, son yıllarda bu tablo köklü biçimde değişti; enflasyon hedefin 1013 katına kadar çıkarak kontrolün ciddi ölçüde zayıfladığı bir döneme girildi. 2025’te dahi enflasyonun hedefin yaklaşık 6 katı gerçekleşmesi, sorunun artık yalnızca ‘hedefin tutturulamaması’ olmadığını ortaya koyuyor. Gelinen noktada enflasyon ile hedef arasındaki bağın büyük ölçüde koptuğu ve hedeflemenin yön gösterici işlevini yitirdiğini gösterdi.

Sözcü