Kriz bankalara yaradı

Bankalar kâr rekoru kırdı. Yüksek faizlerin etkisiyle bankacılık sektörünün 9 aylık net kârı 751.6 milyar TL’ye kadar yükseldi

Ekonomik krize rağmen bankalar, kârlarına kâr kattı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve geldiği 2023 yılından beri, yüksek faizler nedeniyle bankalar kâr rekoru kırdı. Bankacılık sisteminin 9 aylık net kârı 751.6 milyar TL’ye ulaşarak 2024 yılının 659 milyar TL’lik net kârını şimdiden geçti.

Türkiye, Türk lirasının değer kaybetmeye başladığı 2018 yılından beri ekonomik krizle mücadele ediyor. Merkez Bankası’nın son altı yılda altı başkanının değişmesi, tepetaklak olan faiz politikası, 2021’de uygulanmaya başlayan ve 2025’te sona erdirilen KKM uygulaması ve yüksek enflasyon, Türkiye ekonomisini kırılgan hale getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “nas” söylemi, 21 ay boyunca faizin dip seviyelerde tutulmasına neden oldu.

YÜKSEK FAİZ KAZANDIRDI

İktidarın 24 Eylül 2021 ile 23 Haziran 2023 tarihleri arasında uyguladığı faiz indirim politikası, kurda yaşanan dalgalanmalar, Türkiye ekonomisini çözülmesi zor bir cenderenin içine soktu. Bu dönemde düşük faizli kredilerle görece bir zenginleşme yaşansa da Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetimini devralmasının ardından faiz politikasında sert bir dönüşüm yaşandı. Türkiye, yüksek faiz dönemine geçti.

Vatandaşlar yüksek faizin bedelini bankalara trilyonlarca borç olarak ödedi. Türkiye Bankalar Birliği’nin eylül ayı verilerine göre, vatandaşların bankalara olan borcu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 49 artarak 5 trilyon 300 milyar TL’ye dayandı. Bireysel kredi borçlu sayısı son bir yıl içinde 1.8 milyon kişi artarak 43 milyon kişiye dayandı.

EN ÇOK Kâr EDEN ZİRAAT

Bankacılık sisteminin 2023 yılı net kârı 603.6 milyar TL oldu. Bu kâr, 2024 yılında yüzde 9 artış gösterdi. Bankacılık sisteminin 9 aylık net kârı 751.6 milyar TL’ye ulaşarak 2024 yılının 659 milyar TL’lik net kârını şimdiden geçti. 9 aylık kâr geçen yılın kârına göre yüzde 14 arttı. Türkiye bankacılık sisteminin net kârının 2025 yılında 800 milyar TL’yi geçmesi bekleniyor. Ziraat Bankası, en çok net kâr eden banka olarak kayıtlara geçti. Banka, 2023’te 89.8 milyar TL, 2024’te 100.6 milyar TL ve 2025’in ilk 9 ayında 113.7 milyar TL net kâr etti.

7’Sİ ÖZEL, 3’Ü KAMU BANKASI

Garanti, 2023’te 86.9 milyar TL, 2024’te 92.1 milyar TL ve bu yıl 9 ayda 84 milyar TL net kâr elde etti. Garanti Bankasını sırasıyla İş Bankası, Vakıfbank, Denizbank, Akbank, Yapı Kredi, ONB, Kuveyt Türk ve Halkbank takip etti. En çok kâr eden ilk 10 bankanın 7’sini özel bankalar, 3’ünü ise kamu bankaları oluşturdu. İş Bankası, 9 ayda 44 milyar TL, Vakıfbank 42 milyar TL, Denizbank 40,5 milyar TL, Akbank 38,9 milyar TL, Yapı Kredi 37,8 milyar TL, QNB 34 milyar TL, Kuveyt Türk 29.4 milyar TL ve Halkbank, 20.2 milyar TL net kâr elde etti.

Komisyon ve faizden kazandılar

Bankaların geliri komisyonlardan ve faizlerden oldu. Ziraat’in 9 aylık net faiz geliri, geçen yıla göre yüzde 126 artarak 209.7 milyar TL’ye ulaştı. Bankanın aldığı ücret ve komisyonlar 9 ayda 112.8 milyar TL’ye dayandı. Garanti’nin 9 aylık net faiz geliri, geçen yıla göre yüzde 53.5 arttı ve 108.5 milyar TL’ye dayandı. Garanti, 9 ayda ücret ve komisyonlardan 102.2 milyar TL gelir elde etti. İş Bankası 9 ayda ücret ve komisyonlardan 95.7 milyar TL, faizden ise 58.1 milyar TL gelir elde etti. İş Bankası, geçen yıla göre komisyondan yüzde 47, faizden ise 127 daha fazla para kazandı. Vakıfbank ise ücret ve komisyonlardan 53.3 milyar TL, faizden 86 milyar TL gelir sağladı.

NEFES