Doğal gazda kriz büyüyor: Dünya enerji şokuna gidiyor

Körfez’den LNG akışının kesilmesiyle küresel enerji piyasası arz şokuna hazırlanıyor. Son tankerlerin ulaşmasıyla birlikte özellikle Asya’da fiyatlar hızla yükseliyor. Katar’ın ihracatının durması ve Hürmüz Boğazı’ndaki abluka, ithalata bağımlı ülkeleri yüksek maliyet ve enerji kısıntılarıyla karşı karşıya bırakıyor.

Dünya genelinde birçok ülke, Basra Körfezi’nden gelen sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışının önümüzdeki 10 gün içinde neredeyse tamamen kesilmesiyle ciddi bir arz şokuyla karşı karşıya. Bölgeden yola çıkan son tankerlerin varış noktalarına ulaşmasının ardından küresel LNG piyasasında arzın ani şekilde daralması bekleniyor.

Küresel LNG üretiminin yaklaşık beşte birini karşılayan Katar, savaşın ilk günlerinde Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından ablukaya alınması sonrası ihracatını durdurmak zorunda kaldı. Ülkenin dev Ras Laffan LNG Tesisi ise bu hafta İran füzelerinin hedefi oldu. Saldırılar sonrası Avrupa ve Asya’da gaz fiyatları hızla yükseldi.

GECİKMELİ ŞOK

Bağımsız gemi aracılık şirketi Affinity’nin analizine göre, savaş başlamadan önce Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yüklenen çok sayıda LNG tankeri hâlâ yolda olduğu için, bazı ülkeler arz kesintisinin etkisini ancak şimdi hissetmeye başlıyor.

Enerji ithalatına bağımlı ülkeler için seçenekler sınırlı. Bu seçenekler, ABD ve diğer tedarikçilerden yüksek fiyatlarla LNG almak, alternatif yakıtlara yönelmek ya da tüketimi kısmak. Asya’daki birçok ülke şimdiden dört günlük çalışma haftası gibi önlemleri devreye aldı.

Gemi takip verilerine göre, Körfez’den Asya’ya ulaşacak yalnızca bir LNG sevkiyatı kaldı. Avrupa’ya ise altı sevkiyatın ulaşması bekleniyor.

PAKİSTAN'DA ALARM

Krizin en sert hissedildiği ülkelerin başında Pakistan geliyor. Ülkenin LNG ithalatının yüzde 99’a yakını geçen yıl Katar’dan sağlandı. Savaşın ikinci ve üçüncü gününde gelen son kargoların ardından arz neredeyse tamamen kesildi.

Ülkedeki iki LNG terminali faaliyetlerini normalin altıda birine düşürdü ve ay sonuna kadar gaz sevkiyatının tamamen durması bekleniyor. Terminallerden birini işleten Pakistan GasPort’un CEO’su İkbal Ahmed, “Birkaç gün içinde gazımız tamamen bitecek. Sonraki kargonun ne zaman geleceğini bilmiyoruz” dedi.

İslamabad yönetimi savaş öncesinde arz fazlası nedeniyle bazı LNG sevkiyatlarını başka ülkelere yönlendirmişti. Ancak savaş sonrası bu kargoları geri çağırma girişimleri sonuçsuz kaldı. Avrupa, ABD ve diğer tedarikçilerden gelen tekliflerin ise Pakistan için “fazla pahalı” olduğu belirtiliyor.

DİĞER ASYA ÜLKELERİ DE TEHLİKE ALTINDA

Bangladeş de benzer risklerle karşı karşıya. LNG’nin bir kısmını Körfez dışından temin etse de yüksek fiyatlar ve alternatif yakıt eksikliği ülkeyi zorluyor. Hükümet, üniversitelerin kapatılması dahil gaz kısıtlama önlemleri aldı.

Büyük LNG ithalatçılarından Tayvan ise nükleer enerjiden çıkış ve kömürden gaz kullanımına geçiş stratejisinin bedelini ödüyor. Yetkililer hızlı şekilde alternatif LNG kargoları temin ederek nisan sonuna kadar arz güvenliğini sağlamaya çalıştı. Ancak yaz aylarında artan elektrik talebi, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda ciddi enerji açığı riskini gündeme getiriyor.

Çin ve Japonya da spot piyasadan LNG alarak açığı kapatmayı planlıyor. Ancak her iki ülke de geçici çözüm olarak kömür ve nükleer enerji kullanımını artırmaya hazırlanıyor.

KÜRESEL ARZ UZUN SÜRE KISITLI KALACAK

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile LNG piyasasında rahatlama hemen gelmeyecek. Katar Enerji Bakanı Saad AlKaabi, Ras Laffan tesisine yönelik saldırılar nedeniyle ülkenin LNG kapasitesinin yüzde 17’sinin 3 ila 5 yıl devre dışı kalacağını açıkladı.

Bu durumun uzun vadeli LNG sözleşmelerinde “mücbir sebep” ilanına yol açabileceği belirtiliyor. Küresel LNG arzının önümüzdeki yıllarda da sıkı kalması ve fiyatların yüksek seyretmesi bekleniyor.

NEFES