Dar gelirliye gizli fatura

Yaşamlarını bankalara borçlanarak sürdürmek zorunda kalan yurttaşlar için ek maliyetler de faturayı artırdı. Hazine’ye giren 310,4 milyar TL’lik rekor mevduat vergisi, dar gelirlinin gizli faturasını gösterdi.

Hayat pahalılığı dolayısıyla özellikle zorunlu ihtiyaçları olan bireyler için banka kredileri kaçınılmaz bir seçenek oluyor. Geliri yetersiz kalan bireyler sağlık harcamaları, eğitim giderleri, acil borç ödemeleri ya da temel yaşam maliyetlerini karşılamak için kredi kullanmak zorunda kalıyor. Ancak bu süreçte, yalnızca faiz oranları değil, aynı zamanda krediye bağlı diğer ek maliyetler de bireylerin üzerindeki yükü artırıyor.

Kredi kullananların masraf kalemleri arasında gördüğü bankacılık, sigorta, finans ve benzeri mali işlemler üzerinden alınan bir vergi olan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) verileri de bunu doğruluyor. Konut kredisi hariç tüm kredilerde ve kredi kartlarında tahakkuk eden BSMV, bankalar tarafından tüketicilerden tahsil edilerek, devlete ödeniyor.

REKOR GELİR KAYDEDİLDİ

Yalnızca faiz tutarı üzerinden alınan bu vergi, ödenen faizin düşmesi ile birlikte düşüyor. Bu yıl BSMV geliri geçen yıla göre yüzde 134 oranında artarak kasım ayı itibarıyla toplam 310,4 milyar TL oldu. 214,1 milyar TL'lik yılsonu bütçe hedefi aşıldı. 2023 yılında 132,7 milyar TL ve 2022 yılında da 58,6 milyar TL toplandı.

BSMV ORANI ARTIRILDI

Özellikle son iki yılda BSMV’deki dikkat çeken artışın nedeni yükselen faiz ve artan vergi oranı oldu. Şimşek’in göreve başladığı 2023 yılının ikinci yarısında tüketici kredilerinden alınan BSMV oranı yüzde 10’dan yüzde 15’e yükseltilmişti. Aynı dönemde ‘rasyonel zemine dönüş’ için faiz artırımlarına başlandı. Faizler arttıkça faiz üzerinden alınan vergi tutarı da katlandı.  Ekonomik zorluklarla mücadele eden kesimler için adeta gizli bir fatura işlevi gören BSMV, ekonomik sıkışıklığın etkilerini derinleştiren unsur halini alıyor. Merkez Bankası’nın verilerine göre bankaların uyguladığı ortalama ihtiyaç kredisi faizleri yüzde 69,8 düzeyinde bulunuyor.

Aylık yüzde 4 faiz oranıyla 100 bin TL tutarında 24 ay vadeli bir ihtiyaç kredisinin toplam faiz ödemesi 59 bin 484 TL oluyor. Buna bir de faiz tutarı üzerinden hesaplanan 8 bin 922 TL’lık BSMV ekleniyor. Diğer ek maliyet olan Kaynak Kullanımı Destek Fonu (KKDF) da dahil edildiğinde kredinin vade sonunda toplam geri ödeme tutarı 177 bin 330 TL’yi bulunuyor.

∗∗∗

BORÇ KRİZİNE GİRİLİYOR

Bu denli yüksek maliyete rağmen bireylerin, bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının toplamı 3,8 trilyon lirayla rekor seviyede bulunuyor. Tüketicilerin bankalara olan borçları 2023 yılı sonuna göre 1 trilyon 86 milyar lira arttı. Bu dönemde bireysel kredilerin bakiyesi 466 milyar lira, kredi kartı borç bakiyesi ise 620 milyar lira artış kaydetti. Bankalar ve finans kuruluşlarının tüketicilerden zamanında tahsil edilemediği için icra takibine aldıkları bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında yılbaşından bu yana yüzde 134 oranında artış yaşandı. Yılbaşından bu yana batık kredi kartı borçlarında yüzde 235, batık bireysel kredi borçlarında ise yüzde 83 oranında artış oldu.

∗∗∗

YILLARA GÖRE BSMV GELİRLERİ