Cumhurbaşkanı ‘devletten bir kuruş çıkmıyor’ demişti: Yapişletdevret garantileri 609 milyar liraya çıktı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yapişletdevret modeliyle hayata geçirilen büyük altyapı projelerini savunurken uzun yıllar boyunca "Cebimizden bir kuruş çıkmayacak" ve "Devletin kasasından bir kuruş çıkmıyor" ifadelerini kullandı. Ancak kamuözel işbirliği (KÖİ) projeleri için devlet bütçesinden kira ve garanti ödemeleri adı altında milyarlarca lira harcandığı ortaya çıktı.

'DEVLETTEN 1 KURUŞ ÇIKMADAN YAPILDILAR’

Sözcü’deki habere göre Erdoğan, 25 Mart 2016'da "Devletin kasasından, kesesinden 1 kuruş çıkmadan yapılmış olan projelerdir. Bizim cebimizden para çıkmıyor" dedi. 14 Haziran 2018'de ise şöyle konuştu:

"Biz kendi bütçemizden para kullanmadan yapişletdevret'i kullandık veyahut da kamuözel ortaklığını devreye soktuk ve bunları yapmak suretiyle parayı kim buluyor? İşi yüklenecek olan firma buluyor, sadece bizden zaman zaman Hazine garantisi istedikleri, o da bizim için zaten çok çok önemli bir yük değil."

İstanbulİzmir otoyolu için 4 Ağustos 2019'da da benzer ifadeler kullanan Erdoğan, "Kamuözel işbirliğiyle gerçekleştirilen bu devasa projenin yatırım tutarı 11 milyar dolardır. Projenin inşa sürecinde devletin kasasından tek kuruş çıkmamıştır" demişti. Ekonomist olduğunu iddia ettiği 5 Kasım ve 8 Kasım 2021 ile 27 Kasım 2022 tarihlerinde de aynı söylemi tekrarladı. 13 Nisan 2025'te Antalya Havalimanı için de "Yaklaşık 927 milyon Euro yatırım hacmi gerektiren bu projeyi kamuözel işbirliği modeliyle devletimizin kasasından tek bir kuruş çıkmadan gerçekleştirdik" ifadelerini kullandı.

KÖPRÜ VE OTOYOLLARA 282 MİLYAR LİRA ÖDEME

Devletin bütçesinden otoyol ve köprüler için müteahhitlere ödenen 'geçiş garantisi' paraları yıllar içinde katlanarak arttı. 2017'de 1,1 milyar lira olan ödemeler, 2025'te 95 milyar liraya ulaştı. 20172025 arasındaki 9 yıllık dönemde toplam 282,3 milyar lira ödeme yapıldı. Önümüzdeki 2 yılla birlikte ödenecek meblağın 515,7 milyar liraya çıkacağı tahmin ediliyor.

Köprü ve otoyollara yapılan geçiş garantisi ödemeleri şöyle sıralandı:

2017: 1,1 milyar TL, 2018: 3,4 milyar TL, 2019: 5,1 milyar TL, 2020: 10,1 milyar TL, 2021: 14,2 milyar TL, 2022: 36,3 milyar TL, 2023: 56,8 milyar TL, 2024: 60,3 milyar TL, 2025: 95 milyar TL.

ŞEHİR HASTANELERİNE 327 MİLYAR LİRA

Özel şirketlere yaptırılan şehir hastaneleri için yapılan garanti ödemeleri de benzer bir tablo ortaya koydu. 8 yılda firmalara garanti adı altında toplam 327 milyar 600 milyon lira ödendi. Yıllara göre ödemeler şöyle gerçekleşti:

2018: 3,4 milyar TL, 2019: 5,1 milyar TL, 2020: 10,1 milyar TL, 2021: 14,2 milyar TL, 2022: 36,4 milyar TL, 2023: 56,8 milyar TL, 2024: 90,5 milyar TL, 2025: 111,1 milyar TL.

Önümüzdeki 3 yıl içinde tahmini ödemelerin daha da artması bekleniyor: 2026'da 136 milyar, 2027'de 149 milyar, 2028'de 159 milyar lira olacağı ifade ediliyor.