Yangın söndürme ihalesinde ince hesaplar: THK uçakları ihaleye sokulmadı, şartlara uyan tek uçak var!

THK uçaklarını ihaleye sokmayan Savunma Sanayi Başkanlığı’nın, 28 Mart’ta yayınladığı yangın söndürme uçağı ihalesinde, şartnameye uygun tek uçak olduğu anlaşıldı. Sektörü yakından takip eden uzmanlar, Mayıs ayında yapılacak ihale için şimdiden İspanyol bir firmayla anlaşmaya varıldığını iddia ediyor.

Savunma Sanayi Başkanlığı, orman yangınlarıyla mücadelede kullanılmak üzere, 20 uçak kiralamak için yayınladığı ihale şartnamesinde dikkat çekici detaylar ortaya çıktı. 

28 Mart tarihli, “Küçük Tanker Uçağı Tedarik Projesi” başlıklı ihale ilanında 24 ton tank kapasitesi şartı konuldu. Bu şart nedeniyle 4 bin 900 litrelik THK uçaklarının ihaleye sokulmayacağını, herkes 7 Nisan'da SÖZCÜ'nün haberiyle öğrendi. 

EN FAZLA 3 YAŞ ŞARTI

SSB'nin 24 ton şartına uyan dünyada iki uçak bulunuyordu. Biri  “PZL Dromader” uçakları, diğeri ise “AT802”. İhalede iki uçak tipi rekabet edecek gibi duruyordu. 

Şartnameye konulan “yeni veya üretim tarihinin üzerinden en fazla 3 yıl geçmiş” şartıyla Dromader uçakları da elendi. Zira bu süre zarfında dünyada üretilen yeni bir Dromader yoktu. Fabrikası uzun süredir üretmiyordu. 

Böylece ihaleye sadece ABD tarafından üretilen AT802 (Air TractorHava Traktörü) uçakları kaldı.  

Şartnamede alternatifleri daha da daraltan şu maddeler de yer alıyor: 

• 600 saatin altında uçuş saati, 
• En az 10 adedi amfibik veya yüzdürme takımlı, 
• En az 5 adedi eğitim amaçlı olarak iki pilot koltuklu,
• İki koltuklu uçakların en az 3 adedi amfibik veya yüzdürme takımlı olacaktır.

Savunma Sanayi Başkanlığı tarafından hazırlanan ihale şartnamesindeki şartlara uygun dünyadaki tek uçak modeli Air Tarctor AT802… 

İSPANYA'YLA ANLAŞILDI İDDİASI

İhale için son teklif verme süresi 9 Mayıs ancak sektörü yakından takip eden uzmanlar, AT802 uçakları için İspanya'yla anlaşıldığını şartnamenin de buna uygun olarak düzenlendiğini iddia ediyor. Yani iddia doğruysa, önce anlaşma sonra anlaşılan uçağa göre ihale yapılmış olacak.

Uzmanlar bu uçakları Türkiye'ye getiren firmanın uçuş işletme ruhsatı olmadığı için, kendi uçaklarıyla ihaleye sokulmayan THK'nın taşeron olarak kullanılacağını da ileri sürüyor.

İhale tarihinin Mayıs ayı olmasının, yangın uçağı tedariki için çok geç bir tarih olarak değerlendiren uzmanlar, yangın söndürme uçağı ihalelerinin çok daha erken sonuçlandırılması beklenir.

Uzmanlar, “yeni ya da son 3 yıl içinde üretilme” şartını da kuşkuyla yaklaşıyor ve şu hatırlatmayı yapıyor: Eski uçak yoktur, bakımsız uçak vardır. Türk ordusunun iki avcı uçağının ikisinin de (F4’ler ve F16’lar) tamamına yakını 3040 yaşlarındadır.

İŞTE O UÇAK: AT802, 3 bin 102 litre tank kapasitesine sahip. Satış fiyatı 2.53 milyon dolar civarında değerlendiriliyor. THK’nın uçaklarını kullanmamakta direnen ve halen bir yangın uçağı filosu bulunmayan Türkiye, sadece geçtiğimiz yıl orman yangınlarıyla havadan mücadele için harcadığı 1.2 milyar liraya bu uçaklardan 34 tane satın alabilirdi. 

NEDEN YENİ ŞARTNAME HAZIRLANDI?

Bu yıl ilk kez yangın söndürme ile havadan mücadele için tedarik görevi verilen SSB, ihaleleri 2 Aralık 2021’de açtı. SSB'nin açtığı bu ihalelerde 24 ton şartı ve yeni olma şartı yoktu. SSB 4 ay sonra bu ihaleyi sonuçlandıramayınca, sürpriz bir şekilde yeni ihaleye çıktı ve şartnameyi değiştirdi. Neden yeni şartname hazırlandığı açıklanmadı. 

SORULAR YANITSIZ

Yangınlar başladı, zaman daralıyor, daha riskli döneme çok az zaman kaldı, ancak Türkiye henüz orman yangınlarıyla havadan mücadele için uçak ve helikopter tedarikinde ne durumda hiç kimse bilmiyor. Bu yıl ilk defa bu görevi üstlenen Savunma Sanayi Başkanlığı sessiz, konuyu yakından takip eden SÖZCÜ'nün sorularını da yanıtsız bırakıyor.

İHALE DUYURUSU

Küçük Tanker Uçağı Tedarik Projesi

• Proje kapsamında 20 (yirmi) adet 24 (ikidört) ton tank kapasiteli (yeni veya üretim tarihinin üzerinden en fazla 3 (üç) yıl geçmiş ve 600 (altı yüz) saatin altında uçuş saati olan) uçaklar tedarik edilecektir. Kısmi miktarda teklifler de değerlendirilecektir. Söz konusu 20 adet uçağın;

•  En az 10 (on) adedi amfibik veya yüzdürme takımlı (floating kit),

•  En az 5 (beş) adedi eğitim amaçlı olarak iki pilot koltuklu,

• Eğitim amaçlı olarak iki koltuklu uçakların ise en az 3 (üç) adedi amfibik veya yüzdürme takımlı (floating kit) konfigürasyonda

olacaktır.