"Vatandaşlık maaşı geliyor?" haberlerine Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik'ten açıklama: "Heyecana mahal yok, işte gerçekler"

İktidara gelişinin ardından milyonları borç, yoksulluk ve çaresizliğin girdabında bırakan iktidar, yoksullaştırdığı milyonlara "müjde"ler vermeyi sürdürüyor. AKP'nin 2023 seçiminde yoksul milyonlara vaat ettiği "vatandaşlık maaşı" ülkedeki çift haneli enflasyon koşullarında gerçekleşmedi.

HANE BAZLI ÖDEME

Vaatte kalan müjde bir kez daha verildi. Sözcülüğünü iktidara yakınlığı ile bilinen Türkiye Gazetesi yaptı. Burada yer alan habere göre vatandaşlık maaşı 2026 yılında pilot olarak hayata geçirilecek. Bu sistem ile aylık geliri asgari ücretin altında olan hanelere, evden bir kişinin iş gücüne katılana kadar ödemeler yapılacak.

"HEYECANA MAHAL YOK DEDİ" TEK TEK AÇIKLADI

Haber geniş yankı bulurken, Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, müjde diye sunulan haberin ardındaki gerçeği açıkladı.

Sosyal medya hesabı X'ten, "Vatandaşlık maaşı mı geliyor? Heyecana mahal yok, işte gerçekler" başlıklı bir açıklama yaptı.

Çelik şunları kaydetti:

"Bugün "Vatandaşlık Maaşı geliyor" başlıklı haberlerle ortalık hareketlendi. Hükümete yakın bir gazetedeki propaganda haberi üzerine konu gündem oldu.

Ancak konuyu enine boyuna irdelemeden, bütçe hedeflerine, gerçeklere bakmadan heyecanlanmamak gerek."

Madde madde haberde bahsi geçen ödeneği açıklayan Prof.Dr. Çelik şunları sıraladı:

"1. Kavram Kargaşası: Bahsedilen şey, herkese koşulsuz verilen "Vatandaşlık Maaşı" değil, "Asgari Gelir Desteği"dir. Yani belirli bir gelir seviyesinin altındaki hanelere yapılan sosyal gelir desteğidir. Bunun Avrupa'da çok sayıda örneği var.

2. Yeni Bir Şey Değil: Bu vaat yeni değil; 12. Kalkınma Planı ile 2024 ve 2025 Cumhurbaşkanlığı programlarında da vardı. Şimdi "kopyalayapıştır" yapılarak 2026 Cumhurbaşkanlığ programına da taşınmış. Yıllardır metinlerde var ama atılmış somut bir adım yok.

3. Bütçe Ne Diyor? 2026 Yıllık Programı'nda 2026 yılı "Sosyal Yardım ve Primsiz Ödemeler" kalemi 734 Milyar TL olarak yer alıyor. Artış sadece %30 civarında (toplam artış 172 milyar TL).

4. Ayrılan Kaynakla Olmaz! Türkiye'de sosyal yardım alan yaklaşık 5 milyon hane var. Mevcut sosyal yardım bütçesinin tamamını buraya aktarsanız bile (ki bu mümkün değil. Örneğin ödeme gücü olmayanların GSS primleri de bu bütçeye dahil) yoksul hanelere "maaş" niteliğinde, insanca bir ödeme yapılması mümkün değil."

"HAYALE KAPILMAYIN"

Çelik, 2026'da sosyal yardım ve primsiz ödemelere ayrılan kaynakların "vatandaşlık maaşı"na yetmeyeceğini bildirerek "Hayale kapılmayın!" dedi.

Aziz Çelik, "Yapacakları en fazla; mevcut sosyal yardım ödemelerinin adının değiştirilip yeniden düzenlemektir. " diyerek bekleyen tehlikeye de işaret etti:

"Asgari gelir desteği kavramının içi boşaltılacak, harçlık düzeyinde bir ödemeye dönüşecektir."

Hayale kapılmamak gerektiği uyarısını yineleyen Çelik son olarak şunları kaydetti:

"İhtiyaç düzenli ve insanca yaşamaya yetecek bir asgari gelir desteğidir!

Sosyal devletin gereği budur.

Harçlık denemeleri ile vatandaşı oyalamamak gerek!"

HABER NE DİYORDU?

Türkiye gazetesinin müjde diye sunduğu haberde şu ifadeler yer almıştı:

Vatandaşlık Maaşı uygulaması, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi çerçevesinde hayata geçirilecek. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülen ve ilgili diğer bakanlıkların destek verdiği ‘Vatandaşlık maaşı’ uygulaması ile her ailenin en az asgari ücret seviyesinde bir gelire sahip olması hedefleniyor. Program ile geliri asgari ücret seviyesinin altında olan hanelere destek verilmesi amaçlanıyor. Ailede kimsenin çalışmadığı veya bir haneye asgari ücretten az ücret girdiği durumlarda, ailede en az bir kişi iş gücüne katılana kadar devam edecek. Bir yandan da bu hanelerde çalışabilecek durumda olanların iş bulmasına yönelik destekler sağlanacak.

2026 yılında başlatılacak uygulama önce pilot olarak seçilen illerden başlatılacak. Daha sonra uygulamanın çıktılarından yola çıkılarak, Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasının altyapısı oluşturulacak.