TMMOB, deprem raporunda yıkımın nedenlerini tek tek açıkladı

TMMOB Mimarlar Odası yerinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan deprem raporunu açıkladı. Yıkımın nedenlerinin sıralandığı raporda bölgeyle ilgili çarpıcı tespitler yer aldı.

1116 Şubat 2023 tarihleri arasında, Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu tarafından oluşturulan heyet tarafından bölgede yerinde yapılan inceleme ve tespitler ışığında hazırlanan raporda çarpıcı tespit ve değerlendirmeler yer aldı:

HALEN İHTİYAÇLAR GİDERİLMEDİ

“Bölgede halen devam eden deprem koşulları, kentsel ve kırsal yapı stokunun aldığı orta ve ağır dereceli hasarlar ve iklim koşulları nedeniyle ortak yemekhane, sağlık ocağı, mobil tuvalet, banyo gibi donanımları olan geçici barınma alanlarına acil ihtiyaç bulunmaktadır.”

AFAD HATAY’DA 4. GÜN AKTİF ROL ALDI

“Hatay’da yürütülen arama kurtarma çalışmalarında merkezi idarenin ve AFAD'ın depremin
dördüncü gününde aktif rol aldığı aktarılmıştır. 12 Şubat 2023 itibariyle, kentin bazı bölgelerinde henüz çalışma yapılmadığı, Çoğu noktaya iş makinelerinin veya kurtarma ekiplerinin ulaşabilmesi için çalışma yapılmasının gerektiği gözlemlenmiştir.”

“GÜVENLİK SORUNLARI NEDENİYLE EKİPLER SAHADAN ÇEKİLDİ”

“Antakya ve Samandağ'da güvenlik sorunları nedeniyle arama kurtarma çalışmalarına katılan sivil toplum kuruluşları ve gönüllü ekiplerin kademeli olarak sahadan çekildiği öğrenilmiştir.”

“TOKİ 1 YILDA 200 BİN KONUT YAPACAĞIM DİYOR AMA…” 

“TOKİ eliyle üretilecek konutlara dair planlama, yer seçimi, konut sayısı ve altyapı
çalışmalarına ilişkin hangi verilere dayalı olarak çalışma yapıldığı açıklanmamaktadır.

Yaklaşık 200 bin konutun 1 yıl içerisinde yapılacağı duyurulmasına karşın Bakanlık verilerine
göre; 2020 Elazığ depreminden sonra, Elazığ'da yapımı planlanan 24 bin 963 konuttan, 3 yıl
içerisinde ancak 21 bin 140’ı tamamlanabilmiştir. Benzer şekilde, 2020 İzmir depreminde evleri yıkılan ve ağır hasar gören vatandaşlar için TOKİ tarafından yapımı planlanan 5 bin 61 konuttan, 2022 yılı sonuna dek ancak 2 bin 245’i tamamlanabilmiştir.

20032022 arasını kapsayan 20 yıllık süreçte TOKİ tarafından 1 milyon 170 bin konut inşa
edilmiştir. Buna göre TOKİ yıllık 58 bin 500 konut üretebilmektedir.”

YAPISAL HASARLARIN NEDENLERİ 

“Kentsel alanlarda yaşanan yapısal hasarların başlıca nedenlerinin, geçmişte yaşanan deprem hasarlarına benzer biçimde olduğu vurgulanarak şöyle sıralandı;

• Afet verileri dikkate alınmaksızın yapılan imar planları ve plan tadilatları,
• İmar affı yoluyla kaçak yapılaşmanın teşvik edilmesi, imar kurallarına aykırı proje ve
• uygulamalar, kaçak yapılar
• Tarım arazilerinin ve taşıma kapasitesi düşük zeminlerin yapılaşmaya açılması,
• Nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin yapı üretim ve denetim
• sürecinden dışlanması,
• Mesleki uzmanlık alanlarında teknik eleman yetersizliği ve denetim eksikliği,
• Yapızemin ilişkisinin kurulamaması, yapının yüküne uygun olmayan zeminlerde inşaat
• yapılması,
• Yüksek katlı yapılarla yapı yükünün artırılarak zeminyapı ilişkisinin bozulması,
• Zemin sıvılaşması,
• Uygun temel seçimi yapılmamasından kaynaklanan hasarlar,
• Sismik yükleri dikkate almayan mimari ve taşıyıcı sistem tasarımlarının yapılması,
• Hatalı malzeme seçimi, işçilik ve uygulamalar,
• Düşük beton kalitesi,
• Düz donatı kullanımı ve yetersiz donatı sayısı,
• Gereken önlemler alınmadan asmolen ve kirişsiz döşemelerin kullanılması,
• Kullanım sürecinde yapılan müdahalelerden oluşan hasarlar,
• Yapıların girişzemin katlarında yer alan ticari fonksiyonlar (market, galeri, ofis vb
• işlevler) nedeniyle yapılan tadilatlar, geniş açıklıklar, asma katlar ve farklı kat yükseklikleri
• nedeniyle yumuşak kat ve kısa kolon etkisinin oluşması,
• Bitişik yapı düzeninde gerekli düzenlemelerin yapılmaması nedeniyle çekiçleme etkisinin ortaya çıkması,”

BÖLGEDE YAPILMASI GEREKENLER 

Raporda yapısal hasara ve kayıplara neden olan bu uygulamalardan vazgeçilmesi gerektiği vurgulandı ve deprem sonrası iyileşme sürecinde yapılması gerekenler şöyle özetlendi:

• Mimarlar Odası, TMMOB'ye bağlı ilgili meslek Odaları ile yerel ve merkezi idarelerin; bölgeye yönelik inceleme ve çalışmalarını işbirliği ve koordinasyon içinde sürdürmesinin sağlanması,

• Bölgede yaşanan olumsuzluklar ve deneyimler dikkate alınarak afet yönetimi ve koordinasyonunun nitelikli hale getirilmesi

• Geçmişte yaşanmış olan tüm afetlerin deneyim ve birikiminin, ilgili kuruluşların kurumsalhafızasının gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yürütülmesi,

• Kırsal alanda ve köy yerleşmelerinde bulunan geleneksel yapıların ve toplumsal yaşamın korunması için gereken önlemlerin alınması,

• Bölgede toplumsal, sosyal yaşamın ve ekonomik faaliyetlerin sürdürülmesi için önlem alınması,

• Bölgede yer alan doğal çevrenin, Hatay Milleyha Kuş Cenneti ve çevresi başta olmaküzere, yıkılan yapıların yıkıntı ve atıklarından korunması,

“İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYONU ESAS ALAN YÖNETİM SİSTEMİ KURULMALI”

Bu bağlamda daha önce Meslek Odaları tarafından hazırlanan raporlarda ve bildirilerde defalarca vurgulandığı gibi, afet yönetimi ile ilgili olan “bütün kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapma ve koordinasyon sağlama ilkesini esas alan çağdaş ve bilimsel ilkelere uygun” yönetim sistemi kurulmasının zorunlu olduğu bir kez daha somut bir şekilde anlaşılmıştır.

“KAMU YARARI DOĞRULTUSUNDA ÇALIŞMAYA DEVAM EDECEĞİZ” 

Sağlıklı ve güvenli kentleşme ve yaşam çevrelerinin oluşturulması için “Mimarlar
Odası Toplum Hizmetinde” şiarı ile kamu ve toplum yararı doğrultusunda çalışmalarımıza
kararlılıkla devam edeceğimizi değerli kamuoyumuzla paylaşıyoruz.

Sözcü