Bu ateş herkesi yakar: Enerji piyasaları alev alev!

ABDİsrail ile İran arasındaki çatışmalar, küresel petrol ve LNG akışının kritik noktası olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen durdurdu. Enerji tesislerine yönelik saldırılar arzı keserken fiyatlar hızla yükseldi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın Körfez ülkelerine karşı misillemeleri, küresel enerji piyasalarında ciddi bir krize yol açtı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda sevkiyat neredeyse durma noktasına geldi.

Savaş öncesine kıyasla bölgeden yapılan günlük petrol ihracatının en az yüzde 60 oranında düştüğü belirtilirken, enerji altyapılarına yönelik saldırılar krizi derinleştiriyor.

İRAN’DA KRİTİK TESİSLER HEDEFTE

İran’ın Güney Pars doğalgaz sahası ve Asaluyeh işleme tesisleri 18 Mart’ta saldırıya uğradı. Hasarın boyutuna ilişkin net bir açıklama yapılmazken, ülkenin Irak’a doğalgaz akışını iç tüketimi karşılamak amacıyla durdurduğu bildirildi.

İran’ın ana petrol ihracat terminali Harg Adası da daha önce ABD saldırılarının hedefi olmuştu.

SUUDİ ARABİSTAN VE KÖRFEZ’DE ÜRETİM DARALDI

Suudi Arabistan’da SAMREF rafinerisine yönelik insansız hava aracı saldırısı sonrası hasar tespit çalışmaları başlatıldı. Ülke, üretimini günlük yaklaşık 2 milyon varil azaltarak 8 milyon varil seviyesine çekti.

Ras Tanura rafinerisinin faaliyetleri durdurulurken, ihracatın bir kısmı Kızıldeniz’e yönlendirildi. Yanbu limanına yönelik füze saldırısı ise hava savunma sistemleri tarafından engellendi.

Kuveyt’te Mina alAhmadi ve Mina Abdullah rafinerilerine düzenlenen saldırılar yangınlara yol açtı. Ülke üretimini azaltırken mücbir sebep ilan etti.

KATAR VE BAE’DE LNG VE PETROL AKIŞI KESİLDİ

Katar’da LNG tesislerine yönelik saldırılar, ihracat kapasitesinin yüzde 17’sini etkiledi. Ülke daha önce LNG sevkiyatını durdurmuş ve mücbir sebep ilan etmişti.

Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise Habshan gaz işleme tesisi kapatıldı, Bab petrol sahası hedef alındı. Ülkenin petrol üretimi yarıdan fazla düşerken Ruwais rafinerisi devre dışı bırakıldı.

IRAK VE BAHREYN’DE ÜRETİM KAYBI

Irak, güney sahalarındaki üretimi yüzde 70 azaltarak günlük 1,3 milyon varile düşürdü. Bahreyn’de Sitra rafinerisine yapılan saldırı sonrası mücbir sebep ilan edildi.

DENİZ TAŞIMACILIĞI DURMA NOKTASINDA

İran’ın 2 Mart’ta Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklamasının ardından bölgedeki deniz trafiği büyük ölçüde durdu. Çok sayıda gemi saldırıya uğrarken, bazı tankerlerin geçişine sınırlı izin verildi.

Sigorta şirketleri savaş riskini karşılamayı durdururken, yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle gemilerin ikmal süreçleri de zorlaştı.

TÜKETİCİLER VE KÜRESEL PİYASALAR ETKİLENİYOR

Enerji arzındaki daralma, küresel fiyatları hızla yukarı çekti. ABD’de dizel fiyatları galon başına 5 doların üzerine çıkarken, benzin fiyatları da son iki yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.

Asya’da rafineriler üretimi azaltırken, Çin yakıt ihracatını yasakladı. Hindistan enerji tasarrufu çağrısı yaparken, Güney Kore yakıt fiyatlarına tavan getirdi.

Uluslararası Enerji Ajansı, tarihin en büyük rezerv kullanım planını gündeme getirerek 400 milyon varillik petrolün piyasaya sunulmasını önerdi. ABD ise Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımları geçici olarak gevşetti.

Uzmanlara göre çatışmaların sürmesi halinde küresel enerji piyasalarında arz krizinin daha da derinleşmesi bekleniyor.

NEFES