Bir varmış bir yokmuş bir zamanlar kuruşlar işe yarıyormuş

Bir zamanlar gıda ürünlerinin alınabildiği madeni paralar artık para üstü olarak bile kullanılmıyor. 18 yılda ayran fiyatı 52, ayçiçek yağı fiyatı da 30 kat zamlandı, madeni paralar hayatımızdan çıktı.

Türkiye yüksek gıda enflasyonu ile dünyada uzun bir süredir zirvelerdeki yerini korurken, 2000’lerin başında kuruşlarla alınan gıda ürünlerinin fiyatı katlandı, vatandaşın harcama bütçesi eridi.

AYRAN 95 KURUŞTU

Ocak ayında gıda enflasyonu yüzde 31.69 olarak ölçülürken, İstanbul Planlama Ajansı tarafından yapılan son araştırmaya göre toplumun yüzde 67’si kredi kartı limitlerinin büyük bir kısmını market alışverişlerinde harcıyor. 2008 yılına ait market broşürleri geçen 18 yıllık sürede bazı ürünlerde 52 katı aşan fiyat artışlarını gözler önüne sererken, geçmişte kuruşlarla yapılan market alışverişleri de artan fiyatlarla bütçeleri eritmeye başladı.  İndirim marketi segmentinde yer alan bir markette son 18 yılda seçili ürünlerde en düşük fiyat artışı yüzde 840 ile peçetede görülürken, ayran ise yüzde 5.157 artarak en çok zamlanan ürün oldu.

2008 yılında 1.88 TL’ye alınan bir litrelik meyve suyu fiyatı aynı markette 45 TL’ye çıkarken, 0.65 kuruşa alınan bisküvi fiyatı ise 25 TL’ye çıktı. Yine 2008’de 95 kuruşa alınan bir litre ayran günümüzde 49.95 TL’ye çıkarken, 13.50 TL’ye alınan 4 litrelik ayçiçek yağı fiyatı ise 405 TL’ye çıktı. 18 yılda ayran fiyatı 52, bisküvi fiyatı 38, ayçiçek yağı fiyatı 30 kat arttı.

Maliyetler aynı, ürünler zamlı

Ramazan ayı öncesi arka arkaya yapılan zamlara, tüketiciler birliği de tepki gösteriyor. Tüketici Birliği Federasyonu Market Endeksi Çalışma Grubu Başkanı Bingül Ceviz, “Enerji, asgari ücret ve benzeri maliyet kalemlerinde herhangi bir artışın olmadığı son 15 günlük dönemde gıda fiyatlarındaki yüzde 3.03 oranındaki artış, fırsatçı ve ahlaksız bir tutumdur” dedi. Ceviz, hazırladıkları ramazan sepetinin fiyatının 3 bin 723 TL’ye ulaştığını vurguladı.

3 madeni para basılmadı

Yüksek enflasyon nedeniyle madeni paralara talebin azalması, Darphane’nin üretim planlarını da değiştirdi. Darphane’nin verilerine göre ocak ayında 1 kuruş, 5 kuruş ve 25 kuruş hiç basılmadı. Özellikle 25 kuruş adeta unutuldu. Tedavüle girdiği zaman en çok kullanılan madeni paralardan olan 25 kuruş en son 2023’te basıldı. 2024 ve 2025’in ardından bu yılın ilk ayında da 25 kuruş basılmadı. Ocak ayında toplam 37 milyon 890 bin adet madeni para basıldı.

Sözcü